Hướng dẫn sử dụng systemd-nspawn và machinectl trên Fedora: Tạo container OS nhẹ không cần Docker

Fedora tutorial - IT technology blog
Fedora tutorial - IT technology blog

Bối cảnh & Tại sao nên dùng systemd-nspawn thay vì Docker?

Mỗi khi cần nghịch một bản Linux mới hoặc test thử phần mềm lạ, anh em thường nghĩ ngay đến hai cách: bật máy ảo KVM/VirtualBox hoặc kéo một image Docker về chạy. Thế nhưng cả hai phương án này đều có điểm lấn cấn. Máy ảo tốn cả GB RAM và khởi động mất cả phút. Docker thì lại thiết kế theo chuẩn OCI cho microservices: chỉ chạy một tiến trình đơn lẻ và không có init system (systemd) hoàn chỉnh.

Lúc này, systemd-nspawn là giải pháp vừa vặn nhất. Công cụ này nằm sẵn trong core systemd, giúp bạn dựng các OS container độc lập. Nó vẫn tận dụng namespaces và cgroups như container để chia sẻ kernel máy host, nhưng boot được toàn bộ cây tiến trình init như một máy ảo thật thụ. Quản trị nó cũng rất nhàn nhờ machinectl — CLI đi kèm với cú pháp trực quan tương tự Docker.

Trên máy ThinkPad chạy Fedora 41 của mình, một container nspawn chỉ ăn khoảng 35–45MB RAM ở trạng thái chờ và mất đúng 1.8 giây để boot. Cần sandbox sạch để test RPM build hay debug service mà không sợ bẩn máy thật? Gõ một lệnh là có ngay môi trường mới.

Cài đặt công cụ cần thiết trên Fedora

Bộ công cụ systemd-nspawn và machinectl nằm gọn trong package systemd-container. Để hỗ trợ bootstrap cả Debian hay Ubuntu sau này, bạn nên cài kèm debootstrap.

Mở terminal và chạy lệnh:

sudo dnf install -y systemd-container debootstrap

Tiếp theo, hãy kiểm tra daemon quản lý máy ảo và container của systemd:

sudo systemctl status systemd-machined

Nếu service đang tắt (inactive), bật nó lên ngay:

sudo systemctl enable --now systemd-machined

Khởi tạo và vận hành Container

1. Bootstrap Root Filesystem (Rootfs) tối thiểu

Thư mục chuẩn để machinectl tự động nhận diện container là /var/lib/machines/. Bạn có thể dùng chính dnf của máy host để kéo một bản Fedora con về thư mục này:

# Tạo thư mục chứa container mang tên fedora-sandbox
sudo mkdir -p /var/lib/machines/fedora-sandbox

# Bootstrap rootfs tối thiểu (tải khoảng 180MB package, giải nén ~650MB disk)
sudo dnf --installroot=/var/lib/machines/fedora-sandbox \
    --releasever=41 \
    --disablerepo='*' \
    --enablerepo=fedora,updates \
    install -y systemd passwd dnf bash coreutils vim-minimal

Chỉ sau 2 đến 3 phút tải gói, bạn đã có một cây thư mục rootfs Fedora hoàn chỉnh, sẵn sàng khởi động.

2. Đặt mật khẩu root trước khi boot

Hệ điều hành vừa cài chưa có tài khoản nào đăng nhập được. Hãy chroot nhanh vào container bằng systemd-nspawn để set mật khẩu cho user root:

sudo systemd-nspawn -D /var/lib/machines/fedora-sandbox passwd

Nhập mật khẩu mới hai lần theo yêu cầu trên màn hình terminal.

3. Khởi động container với đầy đủ tiến trình init

Để container khởi chạy toàn bộ systemd (PID 1) thay vì chỉ mở một shell đơn độc, hãy thêm cờ -b (hoặc --boot):

sudo systemd-nspawn -b -D /var/lib/machines/fedora-sandbox

Các dòng log [ OK ] Started... quen thuộc sẽ lướt qua trong nháy mắt. Khi màn hình login hiện ra, bạn chỉ cần gõ root cùng mật khẩu vừa tạo.

Muốn thoát khỏi console container để quay về máy host, hãy bấm phím tắt: Ctrl + ] ba lần thật nhanh (trong vòng 1 giây).

4. Cấu hình mạng tự động và biến container thành daemon

Chạy lệnh thủ công qua terminal khá bất tiện. Cách chuẩn nhất là biến container thành một systemd service chạy nền và cấp card mạng ảo (Virtual Ethernet – veth).

Tạo file cấu hình tại /etc/systemd/nspawn/fedora-sandbox.nspawn:

sudo mkdir -p /etc/systemd/nspawn
sudo tee /etc/systemd/nspawn/fedora-sandbox.nspawn <<EOF
[Exec]
Boot=yes

[Network]
VirtualEthernet=yes
EOF

File cấu hình này tự động tạo interface host0 bên trong container và nối cầu với interface ve-fedora-sandbox ngoài host. Giờ bạn chỉ cần kích hoạt service:

sudo systemctl enable --now [email protected]

Quản trị và giám sát container với machinectl

Khi container đã chạy dưới nền, machinectl sẽ là trợ thủ đắc lực thay thế cho docker CLI.

1. Kiểm tra danh sách container

machinectl list

Output thực tế sẽ hiển thị trạng thái và IP (thường là IPv4LL hoặc IP DHCP từ host):

MACHINE        CLASS     SERVICE        OS     VERSION ADDRESSES
fedora-sandbox container systemd-nspawn fedora 41      169.254.112.85...

2. Mở shell thao tác bên trong container

Không cần mở port SSH, bạn có thể nhảy vào container trực tiếp từ host qua hai cách:

# Mở một session shell độc lập (tương đương lệnh docker exec -it ... bash)
machinectl shell fedora-sandbox

# Hoặc chiếm quyền TTY console ảo gốc
machinectl login fedora-sandbox

3. Giám sát CPU, RAM và cgroups

Xem nhanh mức tiêu thụ tài nguyên và danh sách service đang chạy:

machinectl status fedora-sandbox

Muốn soi chi tiết tiến trình nào bên trong container đang ngốn RAM/CPU theo thời gian thực (giống htop cho cgroups), dùng lệnh:

systemd-cgtop /machine.slice/machine-fedora\x2dsandbox.scope

4. Tắt hoặc dừng container

Khi xong việc, bạn có thể tắt máy an toàn:

# Gửi tín hiệu tắt nguồn êm ái (graceful shutdown qua SIGINT/systemd)
machinectl poweroff fedora-sandbox

# Ép dừng tức thì nếu container bị treo
machinectl terminate fedora-sandbox

Chỉ với công cụ có sẵn trong hệ thống, bạn đã có một sandbox cách ly chuẩn chỉ: boot dưới 2 giây, ngốn chưa tới 50MB RAM và hoàn toàn không cần phụ thuộc vào Docker daemon.

Share: