Hướng dẫn cài đặt VMware ESXi 8 miễn phí trên server vật lý và tạo máy ảo đầu tiên – ITFROMZERO

Tại sao chọn ESXi cho server vật lý thay vì Workstation?

Nếu bạn đã quen với VMware Workstation trên máy tính cá nhân, ESXi là một thứ hoàn toàn khác. Nó không chạy trên Windows hay Linux — nó thay thế hẳn hệ điều hành, cài thẳng lên bare-metal. Toàn bộ tài nguyên server dồn hết cho máy ảo, không có OS trung gian ăn mất RAM hay CPU.

Mình bắt đầu dùng ESXi từ hồi có một chiếc Dell PowerEdge R720 cũ mua lại với giá 8 triệu. Thay vì cài Ubuntu rồi chạy KVM như trước, mình thử ESXi và thấy khác biệt rõ rệt: quản lý VM qua trình duyệt web cực tiện, không cần SSH vào server mỗi lần. Sau này khi migrate sang Proxmox cho lab cá nhân, mình mới thấy ESXi có điểm mạnh riêng — nhất là tính ổn định và hardware compatibility trên server đời cũ.

Từ phiên bản 8.0, ESXi có thể dùng miễn phí với free license. Broadcom mua lại VMware và đã thay đổi một số chính sách, nhưng tại thời điểm bài này vẫn đăng ký được. Giới hạn chính: tối đa 8 vCPU per VM, không có vCenter — với lab cá nhân thì chừng đó thừa đủ.

Chuẩn bị trước khi cài

Yêu cầu phần cứng tối thiểu

CPU: Intel hoặc AMD 64-bit, hỗ trợ virtualization (VT-x/AMD-V)
RAM: tối thiểu 8GB — nhưng ESXi tự dùng khoảng 4GB, nên thực tế chỉ còn ~4GB cho VM. Khuyến nghị 16GB+
Storage: 32GB cho ESXi, ổ riêng cho VM datastore
NIC: ít nhất 1 card mạng được ESXi hỗ trợ (Intel i350, Broadcom BCM5719 là phổ biến nhất)

Lưu ý quan trọng: Kiểm tra hardware compatibility list trước khi cài. ESXi khắt khe hơn Workstation nhiều — NIC Realtek rẻ tiền thường không được hỗ trợ mặc định. Mình đã từng mua card RTL8111 về, cài không nhận, phải tìm custom ISO có driver nhúng sẵn mới chạy được.

Tải ESXi 8 và đăng ký free license

Vào trang customerconnect.vmware.com, đăng ký tài khoản free
Vào Products & Accounts → Free Products, tìm VMware vSphere Hypervisor
Tải file ISO (khoảng 400MB) và lưu lại serial key free license

Tạo USB boot bằng Rufus (Windows) hoặc dd (Linux):

# Linux: ghi ISO ra USB (thay /dev/sdX bằng ổ USB của bạn)
sudo dd if=VMware-VMvisor-Installer-8.0-*.iso of=/dev/sdX bs=4M status=progress
sync

Cài đặt ESXi 8 từng bước

Bước 1: Cấu hình BIOS/UEFI

Trước khi boot từ USB, vào BIOS kiểm tra:

Bật Intel VT-x hoặc AMD-V (Virtualization Technology)
Bật VT-d (nếu cần passthrough thiết bị PCI)
Tắt Secure Boot (một số server cần tắt mới cài được)
Đặt boot order: USB đứng đầu

Bước 2: Quá trình cài đặt

Boot từ USB xong, trình cài đặt ESXi khá đơn giản — không nhiều lựa chọn như Ubuntu hay CentOS:

Nhấn Enter để bắt đầu, chấp nhận EULA
Chọn ổ đĩa cài ESXi (nên dùng ổ riêng, tối thiểu 32GB)
Chọn keyboard layout (US mặc định là ổn)
Đặt password cho root — đây là tài khoản quản trị duy nhất
Xác nhận cài đặt, chờ khoảng 5-10 phút
Reboot, rút USB ra

Sau khi boot xong, màn hình DCUI (Direct Console User Interface) hiện ra với địa chỉ IP của server — đây là thứ bạn cần để vào web UI.

Bước 3: Cấu hình network cơ bản qua DCUI

Nhấn F2 trên màn hình DCUI để vào cấu hình, đăng nhập bằng root. Chọn Configure Management Network:

Network Adapters: Chọn card mạng kết nối với switch/router
IPv4 Configuration: Đặt IP tĩnh (bắt buộc nên làm) — ví dụ 192.168.1.10/24, gateway 192.168.1.1
DNS Configuration: Đặt hostname và DNS server

Nhấn Escape → Y để lưu và restart network.

Cấu hình chi tiết qua Web UI

Truy cập ESXi Host Client

Mở trình duyệt, truy cập https://192.168.1.10 (thay IP theo cấu hình của bạn). Đăng nhập bằng root và password đã đặt lúc cài.

ESXi Host Client chạy hoàn toàn trên web, không cần plugin hay client riêng. Mình đặc biệt thích điểm này so với quản lý KVM qua command line — CPU usage, network throughput, danh sách VM, trạng thái storage, tất cả hiện ngay trên một tab.

Nhập free license

Vào Manage → Licensing → Assign License, dán serial key đã lưu từ bước tải ISO. Không nhập thì ESXi chỉ dùng được 60 ngày trial — hết hạn các VM bị khóa, không power on được.

Tạo Datastore cho VM

Datastore là nơi lưu file VM (vmdk, vmx…). Nếu server có ổ thứ hai, tạo datastore trên đó để tách biệt với ổ cài ESXi:

Vào Storage → New Datastore
Chọn Create new VMFS datastore
Chọn ổ đĩa, đặt tên (ví dụ: datastore1), chọn VMFS 6
Hoàn tất — datastore sẵn sàng

Upload ISO của OS lên Datastore

Để cài OS cho VM, cần upload ISO lên ESXi trước:

Vào Storage → datastore1 → Datastore Browser
Tạo thư mục ISOs, sau đó click Upload
Chọn file ISO từ máy tính (ví dụ: Ubuntu Server 24.04, file ~2.6GB)

Tạo máy ảo đầu tiên

Wizard tạo VM

Vào Virtual Machines → Create / Register VM:

Select creation type: Create a new virtual machine
Select a name and guest OS: Đặt tên VM, chọn Guest OS family (Linux) và version (Ubuntu Linux 64-bit)
Select storage: Chọn datastore1
Customize settings: Đây là bước quan trọng nhất

Cấu hình tài nguyên VM

Ở bước Customize settings, mình thường cấu hình như sau cho VM Ubuntu Server:

CPU: 2 vCPU (có thể tăng sau khi VM đang chạy, không cần tắt)
Memory: 2GB RAM (tăng lên 4GB nếu có đủ)
Hard disk 1: 40GB, chọn Thin provisioning để tiết kiệm dung lượng thực tế
Network Adapter: Giữ mặc định VM Network (bridge ra mạng vật lý)
CD/DVD Drive: Chọn Datastore ISO file → trỏ tới file ISO đã upload

Thin provisioning có nghĩa là file vmdk chỉ chiếm dung lượng thực tế đang dùng. VM mới cài Ubuntu xong thường chỉ tốn khoảng 5-6GB, dù bạn cấp 40GB — tiết kiệm đáng kể khi chạy 5-10 VM trên cùng một datastore.

Khởi động và cài OS

Click Power On, sau đó click biểu tượng màn hình để mở console. Quá trình cài Ubuntu Server diễn ra bình thường như cài trên máy thật.

Cài xong nhớ vào VM settings → CD/DVD Drive → disconnect ISO. Bỏ quên bước này thì lần reboot sau VM boot thẳng vào installer lại từ đầu.

Kiểm tra và monitoring sau khi chạy

Theo dõi tài nguyên

ESXi Host Client có tab Monitor cho cả host lẫn từng VM. Hai chỉ số mình hay xem nhất:

Host → Monitor → Performance: CPU ready time — nếu vượt 5% là VM đang bị thiếu CPU, cần giảm bớt số vCPU hoặc bớt VM
VM → Monitor → Performance: Memory balloon — ESXi thu hồi RAM từ VM khi host thiếu bộ nhớ, làm VM chậm hẳn

Cài VMware Tools trong VM

VMware Tools giúp VM nhận lệnh shutdown từ ESXi, hỗ trợ copy-paste, và đồng bộ đồng hồ hệ thống. Với Ubuntu:

sudo apt update
sudo apt install open-vm-tools -y

# Kiểm tra đã chạy chưa
systemctl status open-vm-tools

Sau khi cài, trong ESXi Host Client sẽ thấy trạng thái VMware Tools chuyển từ Not installed sang Running.

Snapshot trước khi thay đổi lớn

Thói quen từ hồi làm sysadmin: trước khi update OS, đổi cấu hình quan trọng, hay cài phần mềm mới — snapshot trước đã. Có sự cố thì revert về snapshot trong vòng 30 giây, không cần cài lại từ đầu.

Click chuột phải vào VM → Snapshots → Take Snapshot, đặt tên mô tả như before-nginx-install.

Một vài lệnh SSH hữu ích trên ESXi host

Muốn SSH vào ESXi host thì bật SSH trong Manage → Services trước. Sau đó:

# Liệt kê tất cả VM và trạng thái
vim-cmd vmsvc/getallvms

# Xem trạng thái power của VM ID 1
vim-cmd vmsvc/power.getstate 1

# Xem tài nguyên đang dùng
esxtop

esxtop tương tự top trên Linux nhưng dành riêng cho ESXi — hiện CPU ready time, memory balloon, disk latency theo từng VM. Rất hữu ích khi debug performance.

Một vài điều nên biết sau khi cài xong

Sau thời gian dùng cả ESXi lẫn Proxmox, mình thấy ESXi phù hợp hơn với server enterprise cũ như Dell PowerEdge hay HP ProLiant — driver support tốt hơn, và khi gặp sự cố thì documentation của VMware chi tiết, có cả KB article cho từng lỗi cụ thể.

Proxmox linh hoạt hơn và hoàn toàn open-source, không giới hạn tính năng dù dùng free. Nhưng trên mấy server đời cũ, mình đã gặp vài vụ NIC không nhận, RAID card không có driver — những thứ mà ESXi handle tốt hơn.

Sau khi cài xong những thứ cơ bản trên, hướng đi tiếp tùy mục đích: cấu hình vSwitch để tách network cho từng nhóm VM, gắn thêm NFS/iSCSI datastore từ NAS để có storage dùng chung, hoặc nếu có từ 3 host trở lên mới đáng nghĩ đến vCenter. Một host dùng lab thì ESXi standalone là đủ.